پیش از طراحی سایت، چه چیزهایی باید روشن باشد؟
بیشتر پروژه‌های سایت به این دلیل شکست نمی‌خورند که بد ساخته شده‌اند؛ به این دلیل شکست می‌خورند که از ابتدا روشن نبوده قرار است چه کاری انجام دهند. چهار چیزی که باید پیش از نوشتن اولین خط کد تعیین تکلیف شود.
This article is also available in English: Before You Design a Website, Four Things Have to Be Clear
وقتی کسب‌وکاری برای طراحی سایت تماس می‌گیرد، معمولاً اولین جمله دربارهٔ ظاهر است: سایت فعلی قدیمی شده، رقیب‌مان سایت بهتری دارد، می‌خواهیم مدرن‌تر باشد. اما تجربهٔ ما این است که ظاهر، به‌ندرت مسئلهٔ اصلی است. سایتی که زیبا طراحی شده ولی نمی‌داند قرار است چه کسی را به چه کاری برساند، فقط یک بروشور گران‌قیمت است.
پیش از آنکه دربارهٔ رنگ، فونت یا صفحهٔ اول صحبت کنیم، چهار چیز باید روشن باشد. اگر این چهار مورد مشخص نباشد، هر تصمیم طراحی بعدی عملاً حدس است.
۱. سایت قرار است چه کاری را برای کسب‌وکار انجام دهد؟
«معرفی شرکت» پاسخ نیست؛ توصیف است. پاسخ باید یک رفتار مشخص باشد: دریافت درخواست مشاوره از مدیران کارخانه‌های مبلمان، فروش مستقیم محصول به مشتری نهایی، کاهش تماس‌های تکراری با واحد پشتیبانی، یا جذب رزومه برای تیم فنی. هر کدام از این‌ها ساختار کاملاً متفاوتی می‌طلبد. سایتی که باید سرنخ بگیرد، به مسیر کوتاه و فرم ساده نیاز دارد؛ سایتی که باید اعتماد بسازد، به مستندات، نمونه‌کار و جزئیات فنی.
۲. مخاطب واقعی کیست و در چه لحظه‌ای می‌آید؟
تفاوت میان «مدیرعامل یک کارخانه که دنبال تأمین‌کنندهٔ نرم‌افزار است» و «کارشناسی که وظیفه دارد سه گزینه را مقایسه کند» تفاوت کوچکی نیست. اولی به اعتبار، سابقه و ریسک فکر می‌کند؛ دومی به امکانات، قیمت و امکان مقایسه. یک صفحه نمی‌تواند هر دو را هم‌زمان راضی کند، مگر آنکه آگاهانه برای هر دو مسیر جداگانه طراحی شده باشد.
- مخاطب با چه سؤالی وارد سایت می‌شود؟
- پیش از رسیدن به شما، چه چیزی را جست‌وجو کرده است؟
- برای تصمیم‌گیری به چه چیزی نیاز دارد که الان ندارد؟
- چه چیزی باعث می‌شود بدون تماس، صفحه را ببندد؟
۳. محتوا از کجا می‌آید؟
این بزرگ‌ترین عامل تأخیر در پروژه‌های سایت است و تقریباً همیشه دست‌کم گرفته می‌شود. طراحی ظرف محتواست؛ اگر محتوا آماده نباشد، طراحی روی متن‌های ساختگی انجام می‌شود و در روز انتشار معلوم می‌شود هیچ‌کدام از بخش‌ها اندازهٔ واقعی ندارند. توصیهٔ ما این است که دست‌کم متن صفحات اصلی، پیش از شروع طراحی بصری نوشته شده باشد؛ حتی اگر خام باشد.
همین‌جا باید روشن شود چه کسی بعد از تحویل، محتوا را به‌روز می‌کند. اگر قرار است تیم داخلی این کار را انجام دهد، سایت به یک سیستم مدیریت محتوای قابل‌استفاده نیاز دارد، نه صفحاتی که هر تغییر کوچک‌شان به توسعه‌دهنده نیاز داشته باشد.
۴. بعد از انتشار، چه چیزی اندازه‌گیری می‌شود؟
سایتی که اندازه‌گیری نمی‌شود، بهبود هم نمی‌یابد. پیش از انتشار باید مشخص باشد کدام عدد اهمیت دارد: تعداد درخواست‌های واجد شرایط، نرخ تبدیل صفحهٔ خدمات، سهم ترافیک ارگانیک روی عبارت‌های تخصصی، یا زمان پاسخ‌گویی به سرنخ‌ها. بدون این، شش ماه بعد تنها چیزی که می‌توان دربارهٔ سایت گفت این است که «قشنگ است».
سایت خوب، سایتی نیست که در روز تحویل بهترین شکل را دارد؛ سایتی است که شش ماه بعد هنوز قابل بهبود است.
جمع‌بندی
طراحی سایت یک پروژهٔ گرافیکی نیست؛ تصمیم‌گیری دربارهٔ این است که کسب‌وکار چگونه خودش را به مخاطبش عرضه می‌کند. اگر هدف، مخاطب، محتوا و معیار سنجش روشن باشد، طراحی به‌طرز شگفت‌آوری ساده می‌شود؛ چون هر تصمیم، پاسخی به یک پرسش مشخص است، نه سلیقه.